Erven zonder hindernissen: waarom successieplanning steeds belangrijker wordt

Een vermogen overdragen gaat niet alleen over het beperken van successierechten. Een goede successieplanning helpt ook om uw naasten te beschermen, familiale conflicten te vermijden, de levensstandaard van de langstlevende partner veilig te stellen en de vlotte overdracht van een familiebedrijf te verzekeren.

Dat was één van de belangrijkste conclusies van een recente uiteenzetting van de advocaten Christophe Lenoir en Emma Dassy.

Successieplanning is meer dan een fiscale oefening

Wanneer men over successieplanning spreekt, denkt men vaak eerst aan de hoogte van de successierechten. Toch heeft een doordachte planning nog veel andere doelstellingen:

• bescherming van de langstlevende partner;
• vermijden van conflicten tussen erfgenamen;
• bescherming van kwetsbare personen;
• overdracht van een familiebedrijf;
• behoud van het evenwicht tussen kinderen;
• continuïteit van het familievermogen.

Een slecht voorbereide nalatenschap kan niet alleen leiden tot hoge fiscale kosten, maar ook tot familiale spanningen die jarenlang kunnen aanslepen.

Schenkingen blijven een belangrijk instrument

Een schenking blijft één van de meest efficiënte manieren om een nalatenschap voor te bereiden.

Afhankelijk van het soort vermogen zijn verschillende technieken mogelijk:

• schenking van onroerend goed via notariële akte;
• geregistreerde roerende schenking;
• handgift of bankgift;
• schenking met voorbehoud van vruchtgebruik, waarbij de schenker de inkomsten uit het goed behoudt.

Het voordeel is dubbel: enerzijds wordt de belastbare basis van de nalatenschap verminderd, anderzijds kan het vermogen geleidelijk worden overgedragen.

Let wel: wanneer een roerende schenking niet wordt geregistreerd, moet de schenker nog vijf jaar in leven blijven om te vermijden dat de geschonken goederen opnieuw in de nalatenschap worden opgenomen.

Nieuwe Waalse regels veranderen het speelveld

Vanaf 1 januari 2028 zullen in Wallonië verschillende tarieven van successie- en schenkingsrechten aanzienlijk worden verlaagd. Ook bepaalde familiale gelijkstellingen worden uitgebreid.

Deze hervorming zal veel nalatenschappen fiscaal aantrekkelijker maken, maar neemt het belang van een voorafgaande planning niet weg. Bij grotere vermogens kunnen de besparingen dankzij een doordachte successieplanning nog steeds zeer aanzienlijk zijn.

Het testament blijft bijzonder nuttig

Een testament is zeker niet alleen nuttig voor grote vermogens.

Het kan onder meer gebruikt worden om:

• specifieke goederen toe te wijzen aan bepaalde erfgenamen;
• moeilijke onverdeeldheden te vermijden;
• een partner beter te beschermen;
• het beheer van goederen voor kinderen of kleinkinderen te organiseren.

Een goed opgesteld testament kan veel problemen voorkomen op het moment dat de nalatenschap moet worden geregeld.

Familiebedrijven: tijdig anticiperen is cruciaal

De overdracht van een familiebedrijf vraagt bijzondere aandacht.

Schenken, verkopen of een combinatie van beide, werken met een maatschap of een private stichting: de mogelijkheden zijn talrijk.

De beste oplossing hangt onder meer af van:

• het aantal kinderen;
• de aanwezigheid van een opvolger;
• de financiële behoeften van de ouders;
• de wens om controle over het bedrijf te behouden.

Hoe vroeger men hierover nadenkt, hoe meer mogelijkheden er beschikbaar zijn.

Vergeet de zorgvolmacht niet

Vermogensplanning gaat niet uitsluitend over overlijden.

Met een zorgvolmacht kan men vooraf een vertrouwenspersoon aanduiden die de goederen beheert wanneer men zelf niet langer in staat is om beslissingen te nemen.

Voor zelfstandigen en bedrijfsleiders is dit vaak een onmisbaar instrument.

Besluit

Een goede successieplanning heeft niet alleen als doel minder belastingen te betalen. Ze zorgt er vooral voor dat een vermogen op een rustige en doordachte manier wordt overgedragen, met respect voor de wensen van de familie en met maximale bescherming van de betrokkenen.

Omdat elke familiale situatie uniek is, verdient elke successieplanning een aanpak op maat. Hoe vroeger men ermee begint, hoe groter de mogelijkheden om toekomstige problemen en onnodige kosten te vermijden.